Travma Girdabı

Travmatik yaşantıların yarattığı girdabı ve sonrasında sağaltıcı ilişkilerin etkilerini çok şematik olarak özetlediğim görsel (2016).

En özet ifadeyle, travmatik yaşantıların psikolojik etkileri birbiriyle etkileşim halinde olan iki boyut üzerinden anlaşılabilir:

1. Travma, zihinsel temsil kapasitesini kısıtlar. Travmatik anlarda sözel (declarative-explicit) hafıza devre dışı kalır, yaşananlar hafızada sözel (yani dile getirilebilir biçimde) kodlanamaz, tamamen veya büyük ölçüde söz-dışı (procedural-implicit), bedensel-duyumsal (somato-sensory) olarak kodlanır. Bu durum zihinsel işlemleme (sindirme, anlam kurma) kapasitemizde bir kısıtlılık yaratır, bu da aslında bir özgürlük kaybı demektir.

Travma sonrasında, terapi içinde veya dışında karşılaşılan iyileştirici ilişkiler güvenli ortam sunarak zihinsel temsil kapasitesini güçlendirerek, travmatik yaşantıların imgesel ve anlamsal olarak daha rahat işlemlenebilmesine imkan sunarlar.

2. Travma, yarattığı yoğun kaygı nedeniyle, fizyolojik ve duygulanımsal ayar (self-regulation, affect regulation; kendimizi sakinleştirme veya duygularımızı düzenleyebilme kapasitesi) mekanizmalarını zorlar ve bozar; kişi kolay tetiklenebilir ama kolay sakinleşemez hale gelir.

Travma sonrasında karşılaşılan iyileştirici ilişkiler, güvenli bir ortam içinde bu bozulmuş duygulanımsal ayarın tekrar tesis edilmesine katkı sağlar.

#travma #psikoloji #psikoterapi